काप्या फणसाचा मुरांबा: मुरफणस

काप्या फणसाचा मुरांबा:

      काय मंडळी संपले का आंबे गरे? कुठेतरी राहिला असेल एखादा फणस...पण पावसात गरे चविष्ट नसतात त्यामुळे खाल्ले जात नाहीत! आता त्यावर उपाय सांगते ज्यामुळे तुम्ही अगदी उशिरापर्यंत फणसाचा आस्वाद घेऊ शकता!
साहित्य: 
एक वाटी कापे गरे, पाऊण वाटी साखर, दोन लवंगा, पाणी अर्ध्या वाटीला थोडं कमी
कृती:
 कापे गरे साफ करून लांब किंवा आवडीप्रमाणे तुकडे करा.
 एका डब्यात झाकण लावून गरे कुकरमध्ये दहा मिनिटं वाफवून घ्या.
गऱ्यात पाणी घालू नका.
 साखरेत पाणी आणि लवंगा घालून एकतारी पाक करा.
वाफवलेले गरे घालून पाक परत उकळत ठेवा.
 डिशमध्ये थेंब टाकून पसरला नाही की मुरांबा/मुरफणस तयार झाला.
 गरे बऱ्यापैकी पारदर्शक होतात. गार झाल्यावर काचेच्या बरणीत भरून ठेवा.
आता हवा तेव्हा फणसाचा आस्वाद घेता येईल!
✍🏻मीनल सरदेशपांडे

कैरीचा साखरांबा:

कैरीचा साखरांबा:

साहित्य: कैरीचा किस एक वाटी, साखर एक वाटी, तीन लवंगा, पाव चमचा वेलची पावडर
कृती: कैरी स्वच्छ धुवून साल काढून घ्या. कैरी किसून घ्या. मोजून घ्या. जेवढा किस तेवढी साखर एकत्र करा. लवंग घालून तासभर झाकून ठेवा. तासाभराने पातेलं गॅसवर ठेवून कढवा. ढवळत रहा. वेलची पावडर घाला. डिशमध्ये थेंब टाकून पसरत नाही ना पहा. गार झाल्यावर साखरांबा अजून घट्ट होतो. 
आंबटगोड मस्त साखरांबा तयार आहे. 

टीप: साखरेऐवजी गूळ वापरूनही करता येतो. कैरीच्या आंबटपणावर साखरेचे प्रमाण बदलेल.

आल्याचा गुळाम्बा

आल्याचा गुळाम्बा:

थंडी सुरू झाली आल्याच्या वड्या आठवतात. प्रत्येक ऋतूत प्रत्येक प्रदेशात काही वेगळं केलं जातं.
आता हा गुळाम्बा पहा, झटपट होतो आणि टिकतोही!
साहित्य: आलं आणि गूळ
कृती: आलं स्वच्छ धुवून घ्या. त्याची सालं काढून किसणीवर किसून घ्या. शक्यतो किसूनच घ्या म्हणजे त्यातले दोर किसणीवर राहतात ते फ्रीजमध्ये ठेवा आणि चहात वापरा.
आल्याचा कीस वाटीने मोजा. एक वाटीला दीड वाटी या प्रमाणात बारीक चिरलेला गूळ मिक्स करा. अर्धा तास तसंच ठेवा. आल्याला पाणी सुटेल. आता पातेलं गॅसवर ठेवून द्या. उकळू द्या. गूळ विरघळला की थेंब डिशमध्ये टाकून पसरत नाही ना पहा. आता उतरून गार झाला की काचेच्या बरणीत भरून ठेवा. थंडीत चमच्याने घेऊन खाऊ शकता.
आल्याच्या तिखटपणावर गूळ कमी जास्त करा.

स्ट्रॉबेरी मुरांबा:

स्ट्रॉबेरी मुरांबा:

साहित्य: अर्धा की स्ट्रॉबेरी, अर्धा की साखर, पाव चमचा वेलची पावडर

कृती:
 स्ट्रॉबेरी थोडी कच्ची असावी, म्हणजे आंबटपणा असावा. स्ट्रॉबेरी स्वच्छ करून घ्याव्यात. आवडीप्रमाणे तुकडे करावेत. साखर बुडेपर्यंत पाणी घालून पाक करायला ठेवावा. एक तारी पाक झाला की त्यात स्ट्रॉबेरीचे तुकडे घालून परत पाक उकळत ठेवावा. वेलची पावडर घालावी. आता मिश्रण घट्ट होत आलं की डिशमध्ये पाकाचा थेंब टाकून पहावा. थेंब पसरला नाही की गॅस बंद करावा. गार झाला की बरणीत भरून ठेवावा. मुरंब्याचा रंग खूप छान येतो.

आवळा पेठा:

साहित्य:  
एक की आवळे, पाऊण की साखर, एक चमचा मीठ

कृती: आवळे स्वच्छ धुवावेत. पातेल्यात पाणी उकळत ठेवावे. उकळी आली की धुतलेले आवळे त्यात घालून परत पाच मिनिटं उकळावे. दोन मिनिटं गॅस बंद करून झाकण ठेवावे. मग शिजलेले आवळे चाळणीवर काढून गार होऊ द्यावे. गार झाल्यावर त्याच्या फोडी कराव्यात किंवा अख्खे ठेवायचे असतील तर सुरीने फक्त चिरा द्याव्यात. आता त्यात साखर, मीठ मिसळून डब्यात भरून ठेवावे.

 तीन दिवस आवळे तसेच मुरू द्यावे, फक्त अधूनमधून हलवावेत. चौथ्या दिवशी पातेल्यावर चाळण ठेवून त्यात आवळे ओतावेत.

 पूर्ण पाक खाली जमा झाला की ते आवळे थाळ्यात ठेवून उन्हात सहा सात दिवस वाळवावेत.

पातेल्यात जमा झालेला पाक गॅसवर ठेवून एकतारी होईल असा आटवावा, अर्धा चमचा वेलची पूड घालावी आणि गार झाल्यावर काचेच्या बरणीत भरावा. आता हवं तेव्हा पाणी घालून सरबत करता येईल! घरगुती आवळा सरबत तयार!!!

जायफळाच्या सालींचे लोणचे आणि मुरांबा

पाककृती देण्यापूर्वी जायफळाचे झाड ज्यांनी पाहिले नसेल त्यांच्यासाठी हा फोटो.

ही झाडावर दिसणारी फळे खालच्या बाजूने तडकतात आणि त्यातून जायफळ मिळते. जायफळ, त्यावर कडक आवरण, जायपत्री आणि त्यावर जाड साल असते. हे साल चवीला आंबट असते. त्यामुळे त्यापासून लोणचे, मुरंबा होऊ शकेल असे वाटले म्हणून हा प्रयोग. साली अशा दिसतात.

जायफळाचे लोणचे

साहित्यः जायफळाच्या साली अर्धा कि., १०० ग्रॅ. तयार लोणचे मसाला, चवीनुसार मीठ, अर्धी वाटी तेल, मोहरी, हिंग, हळद.

कृती: जायफळाच्या सालींचे वरचे जाड आवरण सोलून घ्यावे. आपल्या आवडीप्रमाणे फोडी कराव्या. मीठ लावून अर्धा तास ठेवाव्यात. अर्धी वाटी तेलाची नेहमीप्रमाणे फोडणी करून गार करण्यास ठेवावी. अर्ध्या तासाने फोडीमध्ये तयार लोणचे मसाला, गार झालेली फोडणी मिसळावी. एक दोन दिवसांनी लोणचे मुरते. याच्या फोडी चावून खाल्ल्यास अगदी कैरीसारख्या लागतात. खरं तर या सालींना जायफळाचा वास येतो. पण लोणच्यात तो जराही जाणवत नाही.

जायफळाचा मुरंबा:

साहित्य: जायफळाच्या साली, सालींच्या वजनाएवढी साखर. जायपत्री एक दोन तुकडे.

कृती: जायफळाच्या सालींचे वरचे जाड आवरण सोलून त्याच्या फोडी करून घ्याव्यात. तयार फोडी थोडे पाणी घालून कुकरला दोन शिट्या करून वाफवून घ्याव्या. या फोडी शिजल्यावर चाळणीवर ओतून घ्याव्या. त्याचे पाणी आपल्याला पाकासाठी वापरायचे आहे. जेवढ्या फोडी असतील तेवढीच साखर एका जाड बुडाच्या स्टीलच्या पातेल्यात घ्यावी. त्यात फोडींचे आलेले पाणी मिसळावे. पाणी साखर बुडेपर्यंत नाही झाले तर थोडे साधे पाणी साखरेत घालून पाक करण्यास ठेवावा. पाकाचा थेंब डिशमध्ये घातल्यावर पसरला नाही की त्यात शिजवलेल्या फोडी घालाव्यात. जायपत्रीच्या एक दोन पाकळ्या घालाव्या (ऐच्छिक. फोडी घातल्यावर पाक परत थोडा सैल होतो. पुन्हा डिशमध्ये घातल्यावर पसरणार नाही एवढा वेळ शिजवावे. गार झाल्यावर काचेच्या बरणीत भरून ठेवावा. या फोडींना आंबट चव असल्याने मुरंबा मस्त लागतो. आणि जायफळाचा वासही येतो. जायपत्रीही वासासाठीच असते, म्हणून ती घातली पाहिजे असे नाही. या मुरंब्याला सुंदर गुलाबी रंग येतो.

अननसाचा मुरांबा

चार दिवसापूर्वीच माहेरी जाणं झालं, आणि तिकडे सुंदर अननस मिळाले. अननस पाहिल्यावर आठवलं, खूप दिवसात मुरांबा केलाच नाही! 
साहित्य: थोडा कमी तयार अननस, साखर, लवंग, वेलची दाणे.
कॄती: अननसाचे साल आणि मधला कडक भाग काढून आपल्या आवडीप्रमाणे फोडी करून घ्याव्या. अननसाच्या फोडी कुकरला एक शिटी करून वाफवून घ्याव्या. जेवढ्या फोडी असतील तेवढीच साखर घ्यावी. साखर बुडेल इतके पाणी घालून पाक करण्यास ठेवावा. वाफवलेल्या फोडीना सुट्लेले पाणी पाक करताना त्यात घालावे. पाकाचा थेंब डीशमध्ये टाकून पहावा. ओघळ आला नाही, म्हणजे त्यात वाफवलेल्या अननसाच्या फोडी , लवंग, वेलची दाणे घालून परत मिश्रण आट्वावे.

आता आधीप्रमाणेच डीशमध्ये थेंब टाकून पहावा. गार झाल्यावर काचेच्या बरणीत भरून ठेवावा.
काचेच्या बरणीत ठेवल्यामुळे मुरांबा चांगला टिकतो, आणि रोज समोर दिसतो सुध्दा!

द्राक्षांचा मुरांबा (मुर द्राक्षं)

साहित्यः दोन वाट्या आंबट द्राक्षं, दोन वाट्या साखर, दोन लिंबांचा रस, दोन-तीन लवंगा, वेलची दाणे, पाणी.

कृती: द्राक्षं स्वच्छ धुवावीत. दोन वाट्या साखरेत साखर बुडेल एवढे पाणी घालून पाक करण्यास ठेवावा. पाकाचा थेंब डीशमध्ये टाकल्यावर पसरणार नाही, इतपत पाक घट्ट झाला की त्यात धुतलेली द्राक्षं, लवंगा, वेलची दाणे घालावेत.

पाक परत शिजत ठेवावा.

द्राक्षांच्या रसामुळे पाक थोडा पातळ होतो. तो पुन्हा डीशमध्ये पसरणार नाही, इतपत घट्ट करावा. पुरेसा घट्ट झाल्यावर गॅस बंद करून दोन लिंबांचा रस त्यात मिसळावा.

गार झाल्यावर तयार मुरांबा काचेच्या बरणीत भरावा.

गुळांबा

साहित्यः कैरीचा कीस दोन वाट्या, गूळ चार वाट्या, वेलची पावडर, लवंगा दोन तीन.
कृती: कैय्रा धुऊन साले काढून घ्यावीत. साले काढलेल्या कैय्रा किसाव्यात. किसाच्या दुप्पट गूळ घेऊन तो किसलेल्या कैरीत मिसळावा. दोन तास मिश्रण झाकून ठेवावे. दोन तासानंतर गूळ विरघळला की लवंगा घालून मिश्रण गॅसवर कढवायला ठेवावे. मिश्रणाचा थेंब डीशमध्ये टाकून पहावा. थेंब पसरत नसेल तर गुळांबा तयार झाला असे समजावे. तयार गुळांब्यात वेलची पावडर मिसळावी.
या गुळांब्याला वेळ कमी लागतो. गूळाचे प्रमाण कैरीच्या आंबटपणानुसार कमी जास्त करावे. त्यासाठी गूळ एकत्र करून ठेवलेल्या मिश्रणाची गॅसवर ठेवण्यापूर्वी चव पहावी. गुळांब्याची चव छान खमंग लागते. एकदा करून ठेवला की वर्षभरात कधीही मुलांना जॅमऐवजी देता येतो.

शाही मुरांबा

साहित्यः एक डझन तयार पण घट्ट हापूस आंबे, साखर, लवंगा ४/५, वेलची दाणे( खरं तर या मुरांब्याला हापूस आंब्याचा इतका सुंदर सुगंध असतो की वेलची पण फिकी पडते.)

कृती: फोटोत दाखवल्याप्रमाणे आंब्याच्या दोन्ही बाजूचे काप काढून त्यावर उभ्या आडव्या रेघा मारून चमच्याने फोडी काढून घ्याव्यात. तयार फोडी मोजून घ्याव्यात, जेवढ्या फोडी असतील तेवढीच साखर घ्यावी. साखर, लवंगा, वेलची दाणे सगळे एकत्र मिसळून दोन तास झाकून ठेवावे. साखर विरघळली की मिश्रण कढण्यास ठेवावे.

मिश्रण अधून मधून ढवळत रहावे.

पुरेसे घट्ट झालेय असे वाटले की डीशमध्ये थेंब टाकून पहावा. थेंब पसरत नाही असे वाटले की झाला मुरांबा तयार!
आत्ता आंबे मिळतायत तोपर्यंत मुरांबा बरणीत भरून ठेवावा, एकदा सिझन संपला की मुरांबा खाऊन आंब्याची कसर भरून काढता येते. कोणत्याही मोसमात आंब्याची मज्जा!